Ўзбекистон Республикаси мустақилликка эришган дастлабки кунларданоқ прокуратура органлари фаолиятини такомиллаштириш билан бир қаторда прокуратура органлари ходимлари малакасини ошириш масаласига алоҳида эътибор қаратилди.

Ушбу мақсадда Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 1992 йилнинг 24 январида “Ўзбекистон Республикаси прокуратура органлари фаолиятини ташкил этиш масалалари тўғрисида”ги 33-сон қарори қабул қилинди ва унга кўра Ўзбекистон Республикаси прокуратураси ҳузурида Қонунчиликни мустаҳкамлаш муаммолари ва прокурор-тергов ходимлари малакасини ошириш Маркази ташкил этилди. Ушбу Марказга прокуратура органлари ходимларининг малакасини оширишдан ташқари илмий фаолият олиб бориши ҳам белгиланган, шу сабабли Ўзбекистон Республикаси Бош прокурорининг 1994 йил 20 декабрдаги 869-сон буйруғига асосан Қонунчиликни мустаҳкамлаш муаммолари ва прокурор-тергов ходимларининг малакасини ошириш Марказининг Илмий кенгаши тузилган.

Ўтган йиллар давомида республикамизда амалга оширилган ислоҳотлар ушбу марказ фаолиятини такомиллаштиришни тақозо этди ва Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2007 йилнинг 7 ноябридаги ПҚ-727-сон қарорига кўра, ушбу марказ негизида Ўзбекистон Республикаси Бош прокуратурасининг Олий ўқув курслари ташкил этилди.

Мамлакатда амалга оширилаётган ўзгаришлар, ижтимоий-иқтисодий ривожланишнинг янги устувор йўналишлари ҳамда қонун устуворлигини таъминлаш ва қонунийликни мустаҳкамлаш вазифалари прокуратура органлари кадрларини тайёрлаш, қайта тайёрлаш ва уларнинг малакасини оширишни ташкил этиш тизимини янада такомиллаштириш заруриятини даврнинг ўзи тақозо этди.

Ўтган давр мобайнида ҳуқуқни қўллаш ҳолатини комплекс таҳлил қилиш, қонунбузилишлар содир этилишининг сабаб ва шарт-шароитларини ўз вақтида бартараф этиш чораларини кўриш, фуқароларнинг ҳуқуқ ва эркинликлари ҳимоясини таъминлаш, тадбиркорлик субъектларини ҳар томонлама қўллаб-қувватлаш юзасидан прокуратура органлари ходимларини зарур билим ва кўникмаларга ўргатиш борасида муайян таълим ва илмий салоҳият шакллантирилди.

Шу билан бирга, прокуратура органлари фаолиятининг мутлақо янги йўналишлари белгиланганлиги, уларнинг амалга оширилаётган ислоҳот ва ўзгаришлардаги ўрни кучайтирилганлиги юклатилган вазифаларни самарали бажара оладиган муносиб кадрлар таркибини шакллантиришни талаб этди.

2017-2021 йилларда Ўзбекистон Республикасини ривожлантиришнинг бешта устувор йўналиши бўйича Ҳаракатлар стратегиясида белгиланган вазифаларга мувофиқ, шунингдек, прокуратура органлари кадрларини тайёрлаш, қайта тайёрлаш ва уларнинг малакасини оширишнинг замонавий тизимини яратиш мақсадида, Ўзбекистон Республикаси Президенти томонидан “Прокуратура органлари кадрларини тайёрлаш, қайта тайёрлаш ва уларнинг малакасини ошириш тизимини тубдан такомиллаштириш чора тадбирлари тўғрисида”ги 2018 йил 8 майдаги ПФ–5438-сон Фармони қабул қилинди. Фармонга асосан, Ўзбекистон Республикаси Бош прокуратурасининг Олий ўқув курслари Ўзбекистон Республикаси Бош прокуратураси Академияси этиб қайта ташкил этилди.

Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2022 йил 28 ноябрдаги “Жиноятларни тергов қилиш соҳасида малакали кадрларни тайёрлашнинг сифат жиҳатидан янги тизимини жорий этиш тўғрисида”ги ПФ–257-сонли Фармонига асосан Бош прокуратура Академияси негизида Ўзбекистон Республикаси Ҳуқуқни муҳофаза қилиш академияси ташкил этилди.

Ўзбекистон Республикаси Ҳуқуқни муҳофаза қилиш академияси таълим ва илмий тадқиқот муассасаси сифатида:

– жиноятларни тергов қилиш соҳасида малакали кадрларни тайёрлаш, қайта тайёрлаш ва уларнинг малакасини оширишни;

– “бакалавр”, “магистр” даражаси берган ва давлат намунасидаги диплом топширган ҳолда бюджет ва тўлов-контракт асосида кадрларни тайёрлашни;

– прокуратура органларида лавозимларни эгаллаш учун номзодларни бирламчи ихтисослашув шаклида касбий қайта тайёрлашни;

– прокуратура органларида раҳбарлик лавозимларига захирада турган кадрларни касбий қайта тайёрлашни;

– қисқа муддатли дастурлар асосида ҳуқуқбузарликлар профилактикаси, жиноятчилик ва коррупцияга қарши курашиш соҳасида ўзаро ҳамкорлик масалалари юзасидан давлат органлари ва бошқа ташкилотлар ходимларининг малакасини оширишни;

– қонунчиликка мувофиқ олий малакали илмий ва илмий-педагог кадрлар тайёрлашни;

– миллий, хорижий ва халқаро грантларни жалб қилган ҳолда ўқув, услубий, илмий-тадқиқот, ахборот-таҳлилий фаолиятнинг барча турларини;

– профессор-ўқитувчилар, ходимлар ва тингловчиларни давлат ҳокимияти, давлат ва хўжалик бошқаруви органлари, жамоат ташкилотлари, шунингдек, олий таълим ва илмий-тадқиқот муассасаларига, шу жумладан, хорижий давлатларга стажировкага юборишни;

– ноширлик фаолиятини амалга оширади.

Академияда кадрларни тайёрлаш, қайта тайёрлаш ва уларнинг малакасини ошириш дастурлари белгиланган тартибда бюджет ва тўлов-контракти асосида амалга оширилади.

Академияда жиноятларни тергов қилиш соҳасида кадрларни амалиёт билан узвий боғлиқлигини таъминлаган ҳолда ягона ёндашув асосида тайёрлашга қаратилган узлуксиз ўқув тизимини йўлга қўйилди.

Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2024 йил 21 июндаги “Аҳоли ва давлат хизматчиларининг коррупцияга қарши курашиш соҳасидаги билимларини узлуксиз ошириш тизимини жорий қилиш чора-тадбирлари тўғрисида”ги ПҚ–228-сон қарорига мувофиқ, 2025 йил 1 январдан аҳоли ва давлат хизматчиларининг коррупцияга қарши курашиш соҳасидаги билимларини узлуксиз оширишга қаратилган Коррупцияга қарши курашиш виртуал академияси ташкил этилиб, Виртуал академияда ўқув фаолиятини ташкил этиш ва юритиш Коррупцияга қарши курашиш агентлиги ҳамда Ҳуқуқни муҳофаза қилиш академияси томонидан амалга оширилади.

Бунда Академия:

Виртуал академиянинг узлуксиз ишлашини, ўқув контенти ва материаллари билан мунтазам тўлдирилиши ва янгилаб борилишини таъминлайди;

коррупцияга қарши курашиш соҳасида ўқув жараёнини ташкил этади, шу жумладан ўқув режалари ва дастурларини ишлаб чиқади, ўқув курслари ҳақидаги маълумотларни Виртуал академияда жойлаштиради;

тингловчиларнинг билимларни ўзлаштириши натижалари бўйича электрон маълумотлар базасини шакллантиради, ўқув курсларини тамомлаган шахсларнинг реестрини юритади;

ўқув жараёнига давлат органлари ва ташкилотларининг, олий таълим ва илмий-тадқиқот муассасаларининг малакали мутахассисларини, шу жумладан хорижий экспертларни жалб қилади.

Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2024 йил 21 июндаги “Рақамли криминалистика соҳасида илмий-тадқиқот фаолиятини ташкил этиш чора-тадбирлари тўғрисида”ги №ПҚ–229 Қарорига мувофиқ,

Ҳуқуқни муҳофаза қилиш академияси Рақамли криминалистика илмий-услубий маркази негизида Рақамли криминалистика илмий-тадқиқот институти ташкил этилиб, Академияга қуйидаги қўшимча вазифалар юклатилган:

рақамли криминалистика соҳасида инновацион тадқиқотлар олиб бориш, катта ҳажмдаги маълумотлар («Big Data»), сунъий интеллект ва бошқа илғор технологияларни таҳлил қилиб, амалиётга жорий этиш;

ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органларга жиноятларнинг рақамли изларини аниқлаш, олиб қўйиш, сақлаш ва тадқиқ қилиш бўйича тезкор-қидирув тадбирлари, терговга қадар текширув ва тергов ҳаракатларини ўтказишда рақамли криминалистика жиҳатидан амалий ёрдам бериш;

рақамли экспертизанинг замонавий технологиялари ва воситаларини жорий этиш;

жиноятларни тергов қилиш доирасида рақамли маълумотларни излайдиган, тўплайдиган ва таҳлил қиладиган, шунингдек, крипто-активлар, «булутли технологиялар» ва бошқалардан фойдаланган ҳолда содир этилган жиноятларни аниқлайдиган замонавий технологиялар ва воситаларни жорий этиш;

кибержиноятчиликка қарши курашиш соҳасида халқаро илмий-техник ҳамкорликни ривожлантиришда иштирок этиш, хорижий ҳамкорлар билан биргаликда илмий-техник ва инновацион лойиҳаларни амалга ошириш;

кибержиноятчиликка қарши курашиш соҳасида ва замонавий технологиялардан фойдаланиш бўйича билим ва кўникмага эга малакали кадрлар тайёрлаш;

рақамли криминалистика бўйича суд экспертизаларини ўтказиш методикаларини ишлаб чиқиш ва такомиллаштириб бориш;

рақамли технологиялар ёрдамида содир этилган жиноятларни фош этиш ва уларни тергов қилиш амалиётидаги мавжуд муаммоларни аниқлаш ва уларни бартараф этиш бўйича таклифлар ишлаб чиқиш.

Рақамли криминалистика илмий-тадқиқот институтига 2024 йил 1 августдан қуйидаги ҳуқуқлар берилган:

рақамли криминалистика бўйича суд экспертизалари ва тадқиқотларни ўтказиш;

жиноятларнинг рақамли изларини аниқлаш, олиб қўйиш, сақлаш ва тадқиқ қилиш ҳамда ўрганилган маълумотлар бўйича хулосалар тайёрлаш;

рақамли криминалистика соҳасида фаолият юритувчи мутахассисларни замонавий рақамли криминалистика экспертиза турлари бўйича масофавий ва анъанавий тарзда ўқитиш;

рақамли криминалистика фаолиятини амалга ошириш ҳамда махсус криминалистика лабораториялари ишини самарали ташкил этиш учун шартнома асосида малакали маҳаллий ва хорижий мутахассисларни жалб қилиш;

илмий-тадқиқот ва тажриба-конструкторлик ишлари доирасида ҳамда техник восита ва бутловчи эҳтиёт қисм сифатида фойдаланиш учун Ички ишлар вазирлигида юритиладиган рақамли ахборот ташувчи қурилмалар (мобил телефон, смартфон, планшет, компьютер техникаси, видеорегистратор, қаттиқ диск, флеш хотира ва ташқи жамлагичлар) коллекциясидан фойдаланиш;

илмий-тадқиқот фаолиятини олиб бориш учун зарур бўлган статистик ва бошқа ахборотни вазирликлар ва идоралардан бепул асосда сўраб олиш.