Сурхондарё маҳаллаларида жиноятчиликни барвақт олдини олишга илмий ёндашув

Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2026 йил
5 январдаги “Республика маҳаллаларида хавфсиз муҳитни яратиш йўналишида яхлит манзилли ишлаш тизимини жорий этишга қаратилган қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги ПҚ-1-сон ҳамда “2026 йилда республика маҳаллаларида жиноятчиликнинг барвақт профилактикаси самарадорлигини янада ошириш бўйича ташкилий чора-тадбирлар тўғрисида”ги ПҚ-2-сон қарорлари ижросини таъминлаш мақсадида Академия ишчи гуруҳи томонидан “илмий хулоса – тавсия – натижа” тамойили асосида ҳудудларга чиқилиб, маҳаллалардаги криминоген вазият комплекс тарзда ўрганилмоқда.

Хусусан, ишчи гуруҳ аъзолари Сурхондарё вилоятининг Шўрчи, Шеробод, Денов, Ангор, Музработ, Сариосиё, Қумқўрғон ва Қизириқ туманларида жойлашган, сўнгги уч йил давомида “қизил” тоифада сақланиб келаётган 12 та маҳаллага бориб, ҳуқуқбузарлик ва жиноятларни ўз вақтида аниқлаш ҳамда уларнинг олдини олиш масалаларини илмий ёндашувлар асосида ўргандилар.

Мазкур маҳаллаларда криминоген вазиятга таъсир кўрсатаётган сабаб ва омиллар, жиноят содир этилишига замин яратаётган шарт-шароитлар, шунингдек, мавжуд ижтимоий-маиший муаммолар ҳамда олиб борилаётган профилактик ишлар атрофлича таҳлил қилинди.

Маҳаллаларда хавфсиз муҳитни яратиш, ҳуқуқбузарлик ва жиноятчиликнинг олдини олишга қаратилган кунлик ҳамда бошқа муддатли тадбирларни ташкил этиш жараёнида йўл қўйилаётган камчиликлар, уларни бартараф этиш ва ишни самарали йўлга қўйиш масалалари амалий мисоллар асосида тушунтириб берилди.

Ўрганиш якунларига кўра, ҳар бир маҳалланинг ўзига хос хусусиятларини инобатга олган ҳолда аҳоли гавжум бўладиган масканларда (бозорлар, савдо ва умумий овқатланиш объектлари ва бошқалар) ҳуқуқбузарликларнинг барвақт олдини олиш мақсадида назорат тадбирларини кучайтириш, аҳолини ўз мулкига нисбатан бепарво бўлмасликка ундашга қаратилган умумий профилактик тадбирларни ташкил этиш, сайёр суд жараёнлари орқали ҳуқуқбузарлик содир этишнинг ҳуқуқий оқибатларини тушунтириш, ҳуқуқбузарлик содир этган шахсларга нисбатан виктимологик профилактика чора-тадбирларини амалга ошириш, шунингдек, кибержиноятлар ва фирибгарликдан жабрланиш эҳтимолини камайтириш мақсадида аҳолининг ҳуқуқий онги ва маданиятини мунтазам оширишга доир илмий асосланган таклиф ва тавсиялар ишлаб чиқилди.

Мазкур таклиф ва тавсиялар умумлаштирилиб, криминоген вазиятни яхшилашга қаратилган келгусидаги йўл хариталарига киритиш учун масъул идораларга тақдим этилди.

Академия мутахассислари томонидан ҳудуддаги криминоген вазиятнинг кундалик таҳлили асосида ишлаб чиқилган хулоса ва таклифлар маҳаллаларда хавфсиз муҳитни яратиш ҳамда ҳуқуқбузарликларнинг олдини олиш тизими самарадорлигини янада оширишга хизмат қилмоқда.