Маҳаллаларда хавфсиз муҳит: илмий таҳлилдан аниқ амалий ечимларга

Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2026 йил 5 январдаги “Республика маҳаллаларида хавфсиз муҳитни яратиш йўналишида яхлит манзилли ишлаш тизимини жорий этишга қаратилган қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги ПҚ-1-сон ҳамда “2026 йилда республика маҳаллаларида жиноятчиликнинг барвақт профилактикаси самарадорлигини янада ошириш бўйича ташкилий чора-тадбирлар тўғрисида”ги ПҚ-2-сон қарорлари ижросини таъминлаш мақсадида Академия ишчи гуруҳи томонидан “илмий хулоса – тавсия – натижа” тамойили асосида ҳудудларга чиқилиб, маҳаллалардаги криминоген вазият комплекс ўрганилмоқда.

Хусусан, ишчи гуруҳи аъзолари томонидан Тошкент шаҳрининг Яшнобод ва Бектемир туманларидаги маҳаллаларда ҳуқуқбузарлик ва жиноятларни барвақт аниқлаш ҳамда олдини олишга қаратилган профилактик фаолият, шунингдек, масъул шахслар томонидан амалга оширилаётган ишлар ўрганилди.

Ўрганиш жараёнида маҳаллалардаги криминоген вазиятга бевосита ва билвосита таъсир кўрсатаётган омиллар, ҳуқуқбузарлик ва жиноят содир этилишига замин яратаётган ижтимоий-маиший муаммолар, шунингдек, профилактика субъектлари фаолиятининг самарадорлиги таҳлил қилинди.

Шунингдек, маҳаллаларда хавфсиз муҳитни таъминлаш, ҳуқуқбузарлик ва жиноятчиликнинг олдини олишга қаратилган кундалик ҳамда режали профилактик тадбирларни ташкил этиш жараёнида йўл қўйилаётган камчиликлар аниқланиб, уларни бартараф этиш бўйича аниқ ҳуқуқий механизмлар ва амалий тавсиялар ишлаб чиқилди.

Ўрганиш натижаларига кўра, ҳар бир маҳалланинг ўзига хос хусусиятларини ҳисобга олган ҳолда қуйидаги йўналишларда илмий асосланган таклиф ва тавсиялар шакллантирилди:

аҳоли гавжум жойларда (бозорлар, савдо шаҳобчалари ва умумий овқатланиш масканларида) назорат ва профилактика тадбирларини кучайтириш;

аҳолининг мулкий ҳуқуқларига нисбатан онгли муносабатини шакллантиришга қаратилган умумий профилактик ишлар кўламини кенгайтириш;

сайёр суд мажлислари орқали ҳуқуқбузарлик содир этишнинг ҳуқуқий оқибатларини аҳолига тушунтириш;

ҳуқуқбузарлик содир этган шахсларга нисбатан виктимологик профилактика чора-тадбирларини қўллаш;

кибержиноятлар ва фирибгарлик каби энг фаол жиноят турлари қурбони бўлиш хавфини камайтириш мақсадида аҳолининг ҳуқуқий онги ва ҳуқуқий маданиятини изчил ошириш.

Мазкур таклиф ва тавсиялар умумлаштирилиб, маҳаллаларда криминоген вазиятни барқарорлаштириш ва хавфсиз муҳитни таъминлашга қаратилган келгусидаги йўл хариталарига киритиш учун тегишли масъулларга тақдим этилди.

Академия мутахассислари томонидан маҳаллалардаги криминоген вазиятнинг кундалик ва тизимли таҳлили асосида ишлаб чиқилаётган илмий хулосалар ҳамда амалий тавсиялар жойларда ҳуқуқбузарликларнинг барвақт олдини олишга, маҳаллаларда хавфсиз муҳитни яратиш ҳамда аҳолининг ҳуқуқий ҳимоя даражасини оширишга хизмат қилмоқда.