Йўл ҳаракати хавфсизлиги соҳасида тизимли ёндашув: Академия ва JICA қўшма лойиҳаси натижалари

Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2025 йил 3 январдаги ПҚ-1-сонли ҳамда 2026 йил 5 январдаги ПҚ-1-сонли қарорларида белгиланган вазифалар ижросини таъминлаш мақсадида Ҳуқуқни муҳофаза қилиш академияси ҳудудларда хавфсиз муҳитни яратиш, ҳуқуқбузарликларнинг барвақт олдини олиш ва аҳоли хавфсизлигини таъминлашга қаратилган фаолиятни услубий таъминлаш борасида тизимли ишлар олиб бормоқда.

Мазкур фаолият доирасида жамоат хавфсизлигининг муҳим таркибий йўналишларидан бири ҳамда аҳоли учун долзарб бўлган йўл ҳаракати хавфсизлигини таъминлашга услубий ва таҳлилий кўмаклашиш мақсадида Академия Япония халқаро ҳамкорлик агентлиги (JICA) билан ҳамкорликда “Road Safety” қўшма лойиҳасини амалга оширди.

2026 йил 22 январь куни Академияда мазкур қўшма лойиҳанинг якунларига бағишланган халқаро конференция бўлиб ўтди. Тадбир доирасида икки ярим йил давомида амалга оширилган ишлар натижалари, пилот ҳудудларда жорий этилган амалий ечимлар, маълумотларни таҳлил қилишга асосланган ёндашувлар ҳамда келгусидаги устувор вазифалар атрофлича муҳокама қилинди.

Конференцияда давлат органлари ва идоралари, соҳа ташкилотлари, илмий ҳамжамият вакиллари, амалиётчи мутахассислар, оммавий ахборот воситалари, шунингдек JICA делегацияси ва япониялик экспертлар иштирок этди. Муҳокамалар давомида йўл ҳаракати хавфсизлиги масаласини алоҳида соҳавий муаммо сифатида эмас, балки инсон ҳаёти ва саломатлиги билан узвий боғлиқ комплекс тизим сифатида кўриб чиқиш зарурлиги алоҳида таъкидланди.

Тадбирда сўзга чиққан Академия бошлиғининг ўринбосари У.У.Нигмаджанов йўл ҳаракати хавфсизлиги соҳасида барқарор натижаларга эришиш учун фақат назорат чоралари ёки инфратузилмавий ечимлар етарли эмаслигини, бу борада маълумотларга таянган бошқарув, илмий таҳлил, профилактика ва кўп тармоқли ҳамкорлик муҳим аҳамият касб этишини қайд этди. Қўшма лойиҳа айнан шундай тизимли ёндашувни шакллантиришга хизмат қилиши таъкидланди.

“Road Safety” қўшма лойиҳаси Академияда узоқ муддатли дастур сифатида икки ярим йил давомида амалга оширилди. Лойиҳа доирасида Япониядан жалб этилган олти нафар мутахассис иштирокида йўл-транспорт ҳодисаларининг асосий сабабларини чуқур таҳлил қилиш, мавжуд статистик маълумотлар билан ишлаш, хавф омилларини аниқлаш ҳамда амалиётга йўналтирилган тавсиялар ишлаб чиқиш бўйича комплекс тадқиқотлар олиб борилди.

Шунингдек, маълумотларни йиғиш ва таҳлил қилиш амалиётини такомиллаштириш, авария хавфи юқори ҳудудларни аниқлаш усулларини жорий этиш, соҳавий мутахассислар учун ўқув-методик материаллар тайёрлашга алоҳида эътибор қаратилди.

Лойиҳа жараёнида йўл ҳаракати хавфсизлиги масаласи кўп тармоқли ёндашув асосида кўриб чиқилди. Транспорт соҳаси, соғлиқни сақлаш тизими, таълим муассасалари, суғурта ташкилотлари ва ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар иштирокида учрашувлар ҳамда эксперт муҳокамалари ўтказилди. Бу эса профилактика, инфратузилмавий чоралар, тарғибот ишлари ва ҳуқуқни қўллаш амалиёти ўртасидаги ўзаро боғлиқликни янада равшан намоён этди.

Лойиҳанинг муҳим амалий босқичларидан бири Тошкент шаҳрининг Юнусобод тумани ҳамда Тошкент вилоятининг Янгийўл шаҳрида ўтказилган пилот тадбирлар бўлди. Пилот жараёнида япониялик экспертлар ва маҳаллий мутахассислар жамоаси йўл-транспорт ҳодисаларига оид маълумотларни таҳлил қилди, хавфи юқори нуқталарни жойига чиққан ҳолда ўрганди ҳамда муҳандислик ва ташкилий ечимлар таклиф этди.

Шу билан бирга, жамоатчилик билан тўғридан-тўғри мулоқот қилиш механизми йўлга қўйилиб, фуқаролардан келиб тушган мурожаатлар GIS харита орқали белгиланди ва қўшимча таҳлилий манба сифатида қўлланилди.

Пилот тадбирлар доирасида таълим муассасалари атрофида ҳаракат хавфсизлигини ошириш, пиёдалар ҳаракатини тартибга солиш, ҳаракат тезлигини пасайтириш, йўл белгилари ва чизиқларини янгилаш, айрим участкаларда хавфсизлик оролчаларини ташкил этиш ишлари лойиҳа маблағлари ҳисобидан амалга оширилди. Шунингдек, мактаб ўқувчилари ўртасида йўл ҳаракати хавфсизлигига оид маърифий тадбирлар ташкил этилди.

Лойиҳа доирасида Академияда соҳавий мутахассислар учун ўқув-амалий машғулотлар ҳам ўтказилди. Машғулотлар давомида йўл-транспорт ҳодисаларини ўрганиш усуллари, маълумотларни таҳлил қилиш стандартлари, хавф омилларини аниқлаш ҳамда қабул қилинаётган қарорларнинг самарадорлигини баҳолаш масалалари амалий мисоллар асосида кўриб чиқилди. Айниқса, хавфли нуқталарни илмий мезонлар асосида белгилаш ва турли йўналишдаги чора-тадбирларни ўзаро уйғунлаштириш масалаларига алоҳида эътибор қаратилди.

Ўтказилган конференция ва қўшма лойиҳа якунлари йўл ҳаракати хавфсизлигини таъминлашда маълумотларга таянган, кўп тармоқли ҳамкорликка асосланган тизимли ёндашувнинг долзарблиги ва амалий аҳамиятини яна бир бор тасдиқлади. Лойиҳа доирасида қўлга киритилган натижалар ва ишлаб чиқилган услубий ечимлар Академия томонидан келгусидаги илмий-таҳлилий, ўқув-услубий ҳамда эксперт фаолиятида, шу жумладан соҳавий органлар ва ташкилотларга услубий кўмак кўрсатиш жараёнида кенг қўлланилади.